Câu hỏi “hút mỡ bụng có ảnh hưởng nội tạng không?” thực ra chứa hai vấn đề khác nhau.
Thứ nhất, hút mỡ có trực tiếp lấy mỡ quanh gan, ruột hay các cơ quan trong ổ bụng hay không? Không. Hút mỡ tạo hình cơ thể nhắm vào lớp mỡ dưới da.
Thứ hai, liệu dụng cụ hút mỡ có thể vô tình làm tổn thương cấu trúc nằm sâu hơn hay không? Có thể, nhưng đây là một biến chứng hiếm, không phải cơ chế bình thường của thủ thuật.
Phân biệt hai vấn đề này giúp tránh hiểu sai rằng hút mỡ “đụng vào nội tạng” trong mọi ca hoặc ngược lại cho rằng nội tạng hoàn toàn không thể bị ảnh hưởng.
Tham vấn chuyên môn: BS CK1 Chiêm Quốc Thái
Chuyên môn: Phẫu thuật thẩm mỹ – tạo hình cơ thể
Hút mỡ bụng tác động vào lớp mỡ nào?
Trong hút mỡ bụng, cannula được đưa vào lớp mỡ dưới da để làm tách và hút một phần mô mỡ ra ngoài. Lớp mỡ này nằm giữa da và các cấu trúc sâu hơn của thành bụng.
Vì vậy, mục tiêu bình thường của hút mỡ không phải là đi vào khoang bụng hay tác động trực tiếp lên gan, ruột hoặc các cơ quan khác.
Đây cũng là một trong những giới hạn cần hiểu khi tìm hiểu hút mỡ bụng là gì: phương pháp này tạo hình lớp mỡ dưới da chứ không phải một thủ thuật loại bỏ mọi loại mỡ trong ổ bụng.
Hút mỡ bụng có lấy được mỡ nội tạng không?
Không. Mỡ nội tạng nằm sâu trong khoang bụng, bao quanh các cơ quan như ruột, dạ dày, gan và tụy. Vị trí của nó khác với lớp mỡ dưới da được điều trị bằng hút mỡ.
Vì vậy, một người có bụng nhô ra nhiều do mỡ nội tạng vẫn có thể không đạt được thay đổi mong muốn chỉ bằng hút mỡ dưới da.
Đây cũng là lý do không nên dùng số đo vòng bụng hoặc hình dáng bên ngoài để tự kết luận toàn bộ phần bụng nhô ra đều là “mỡ có thể hút”.
Vậy vì sao tổn thương nội tạng vẫn được xem là một biến chứng của hút mỡ?
Dù vùng cần hút nằm ở lớp mỡ dưới da, cannula vẫn là một dụng cụ được đưa vào mô qua một đường rạch nhỏ. Nếu cannula đi sâu hơn phạm vi dự kiến, trong những trường hợp hiếm nó có thể làm tổn thương các cấu trúc nằm sâu bên dưới.
Mayo Clinic nêu rõ rằng nếu ống hút xuyên quá sâu, nó có thể làm thủng một cơ quan bên trong và có thể cần phẫu thuật cấp cứu để sửa chữa tổn thương. ASPS cũng liệt kê tổn thương các cấu trúc sâu như thần kinh, mạch máu, cơ, phổi và cơ quan trong ổ bụng trong nhóm rủi ro của hút mỡ.
Đây là biến chứng, không phải một bước bình thường của kỹ thuật hút mỡ.
Tổn thương cấu trúc sâu chỉ là một trong nhiều biến chứng hút mỡ bụng có thể xảy ra; các nhóm biến chứng tại chỗ và toàn thân được phân tích riêng trong bài tổng hợp.
“Không hút mỡ nội tạng” có đồng nghĩa nội tạng hoàn toàn không bị ảnh hưởng?
Không nên hiểu theo cách tuyệt đối như vậy.
Về mục tiêu kỹ thuật, hút mỡ không được thực hiện để loại bỏ mỡ quanh các cơ quan nội tạng. Nhưng một phẫu thuật vẫn có thể ảnh hưởng đến cơ thể theo những cách khác, chẳng hạn thay đổi dịch, phản ứng với thuốc hoặc các biến chứng tim – phổi.
Lưu ý rằng khi thực hiện hút mỡ thể tích lớn, những thay đổi dịch trong cơ thể có thể gây vấn đề ở tim, thận và phổi. Điều này khác hoàn toàn với việc cannula trực tiếp làm tổn thương một cơ quan.
Vì vậy, “ảnh hưởng nội tạng” cần được nói chính xác là đang nói về tổn thương trực tiếp, biến chứng toàn thân hay chỉ là câu hỏi về mỡ nội tạng.
Nguy cơ tổn thương sâu phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Không nên rút gọn biến chứng này thành một câu kiểu “chỉ xảy ra khi bác sĩ tay nghề kém”.
Kỹ thuật thao tác và kiểm soát cannula có ý nghĩa, nhưng đánh giá nguy cơ của một ca hút mỡ còn liên quan đến vùng giải phẫu, phạm vi can thiệp, phẫu thuật từng thực hiện trước đó, tình trạng mô và toàn bộ kế hoạch phẫu thuật.
Trước khi thực hiện, bác sĩ cần đánh giá sức khỏe, bệnh sử và các yếu tố nguy cơ của từng người. ASPS cũng khuyến nghị việc tư vấn trước hút mỡ phải bao gồm tình trạng sức khỏe, phẫu thuật trước đây, thuốc đang sử dụng và các nguy cơ tiềm ẩn.
Nếu nghi ngờ tổn thương cơ quan sau hút mỡ thì sao?
Đây không phải tình huống nên tự theo dõi ở nhà để chờ xem có tự hết hay không.
Tổn thương cơ quan bên trong có thể cần đánh giá khẩn cấp và phương pháp xử trí phụ thuộc vào cấu trúc bị ảnh hưởng cũng như mức độ tổn thương. Mayo Clinic ghi nhận một số trường hợp thủng cơ quan do cannula có thể cần phẫu thuật cấp cứu.
Các triệu chứng cảnh báo không chỉ nằm ở vùng bụng. Nếu sau hút mỡ xuất hiện đau bất thường tăng nhanh, khó thở, đau ngực, choáng hoặc những biểu hiện toàn thân đáng lo, cần được đánh giá y tế thay vì chỉ gửi ảnh vùng hút mỡ để chờ tư vấn từ xa.
Những dấu hiệu biến chứng sau hút mỡ bụng và mức độ nào cần liên hệ bác sĩ hoặc cấp cứu đã được tách thành một hướng dẫn riêng.
Có nên hiểu hút mỡ là thủ thuật “đưa ống sát nội tạng”?
Không. Cách mô tả đó dễ làm người đọc hình dung sai về giải phẫu của thủ thuật.
Cannula được sử dụng trong lớp mỡ dưới da; việc xuyên vào cấu trúc sâu hơn là một biến cố ngoài dự kiến chứ không phải vị trí làm việc bình thường của dụng cụ.
Do đó, hai câu sau đều không chính xác:
- “Hút mỡ thường xuyên chạm vào nội tạng.”
- “Hút mỡ tuyệt đối không thể ảnh hưởng đến nội tạng.”
Cách hiểu đúng là: mục tiêu của hút mỡ nằm ở lớp mỡ dưới da, còn tổn thương cơ quan bên trong là biến chứng hiếm nhưng có thật và cần được xử trí nghiêm túc nếu xảy ra.
Có nên hiểu hút mỡ là thủ thuật “đưa ống sát nội tạng”?
Mục tiêu của hút mỡ nằm ở lớp mỡ dưới da, còn tổn thương cơ quan bên trong là biến chứng hiếm nhưng có thật và cần được xử trí nghiêm túc nếu xảy ra.
Nguồn y khoa tham khảo: Mayo Clinic – Liposuction; American Society of Plastic Surgeons (ASPS) – Liposuction Risks and Safety; tài liệu y khoa về phân bố mỡ dưới da và mỡ nội tạng.
