Hút mỡ bụng không phải lúc nào cũng cần gây mê toàn thân. Tùy phạm vi can thiệp, tình trạng sức khỏe và kế hoạch phẫu thuật, bác sĩ có thể cân nhắc gây tê tại chỗ hoặc vùng, thuốc an thần đường tĩnh mạch, gây mê toàn thân hoặc sự kết hợp phù hợp cho từng trường hợp.
Tham vấn chuyên môn: BS CK1 Chiêm Quốc Thái
Chuyên môn: Phẫu thuật thẩm mỹ – tạo hình cơ thể
Không phải ca hút mỡ bụng nào cũng cần gây mê toàn thân
Hút mỡ có thể được thực hiện dưới những hình thức vô cảm khác nhau. Mayo Clinic mô tả một số thủ thuật sử dụng thuốc gây tê tại chỗ hoặc vùng, đôi khi kết hợp thuốc qua đường tĩnh mạch để người bệnh thư giãn; những trường hợp khác sử dụng gây mê toàn thân.
Vì vậy, không nên hiểu rằng “hút mỡ bụng = bắt buộc gây mê”, nhưng cũng không thể tự kết luận một ca chỉ cần gây tê dựa trên lượng mỡ hoặc mong muốn cá nhân.
Phương pháp vô cảm là một phần của quy trình hút mỡ bụng và cần được xác định trước khi thực hiện dựa trên toàn bộ kế hoạch phẫu thuật.
Gây tê, an thần và gây mê khác nhau thế nào?
✔ Gây tê tại chỗ hoặc gây tê vùng
Thuốc làm mất hoặc giảm cảm giác ở vùng cần can thiệp trong khi người bệnh không nhất thiết mất ý thức.
Gây tê tại chỗ tác động vào một vùng nhỏ hơn; gây tê vùng làm mất cảm giác ở một vùng cơ thể rộng hơn. Trong một số trường hợp, thuốc an thần có thể được dùng kèm để người bệnh thư giãn hơn.
✔ An thần đường tĩnh mạch
Thuốc được đưa qua đường tĩnh mạch nhằm giảm lo lắng và tạo trạng thái thư giãn. Mức an thần có thể từ nhẹ đến sâu, vì vậy “có an thần” không đồng nghĩa lúc nào người bệnh cũng hoàn toàn tỉnh táo hoặc hoàn toàn mất ý thức.
An thần có thể được phối hợp với gây tê tại chỗ hoặc vùng tùy thủ thuật.
✔ Gây mê toàn thân
Gây mê toàn thân đưa người bệnh vào trạng thái mất ý thức trong quá trình phẫu thuật và cần kế hoạch theo dõi, kiểm soát đường thở và hồi tỉnh phù hợp.
Đây là một lựa chọn có thể được sử dụng trong hút mỡ, nhưng không phải mặc định cho tất cả mọi trường hợp.
Bác sĩ dựa vào đâu để lựa chọn phương pháp vô cảm?
Không có một yếu tố duy nhất quyết định gây tê hay gây mê. Kế hoạch cần được xây dựng từ nhiều thông tin cùng lúc, chẳng hạn:
- Phạm vi vùng điều trị;
- Mức độ và thời gian dự kiến của thủ thuật;
- Có thực hiện một hay nhiều vùng;
- Có kết hợp thêm phẫu thuật khác hay không;
- Tình trạng sức khỏe và bệnh sử;
- Thuốc đang sử dụng;
- Tiền sử gây mê hoặc phản ứng với thuốc;
- Kế hoạch theo dõi sau thủ thuật.
ASA cũng lưu ý loại vô cảm được lựa chọn dựa trên thủ thuật, tình trạng sức khỏe và trong một số trường hợp có cả ưu tiên của người bệnh. Vì vậy, đây nên là một quyết định được trao đổi giữa người bệnh và ê-kíp điều trị, chứ không phải người bệnh tự chọn hoặc bác sĩ áp đặt chỉ từ một tiêu chí.
Khi nào có thể cân nhắc gây tê hoặc an thần?
Một số thủ thuật hút mỡ có phạm vi phù hợp có thể được thực hiện với gây tê tại chỗ hoặc vùng, có hoặc không kết hợp thuốc an thần. Mayo Clinic xác nhận đây là những hình thức có thể được sử dụng trong hút mỡ.
Tuy nhiên, không nên tự suy ra rằng “một vùng thì gây tê” hay “ít mỡ thì chắc chắn không cần gây mê”. Phạm vi phẫu thuật chỉ là một phần của quyết định; sức khỏe, kỹ thuật, thời gian thực hiện và kế hoạch của ê-kíp cũng có ý nghĩa.
Khi nào gây mê toàn thân có thể được cân nhắc?
Gây mê toàn thân là một trong những lựa chọn được sử dụng trong phẫu thuật hút mỡ. Với các ca có phạm vi lớn hơn, thời gian thực hiện dài hơn hoặc kết hợp thêm thủ thuật, ê-kíp có thể cân nhắc phương pháp này trong kế hoạch tổng thể; tuy nhiên không có một quy tắc kiểu “hút bao nhiêu lít” hay “bao nhiêu vùng” thì tự động phải gây mê.
Người bệnh cũng cần được đánh giá về sức khỏe và các yếu tố liên quan đến gây mê trước khi lựa chọn phương án phù hợp.
Gây mê khi hút mỡ bụng có rủi ro không?
Có. Gây mê cũng như các hình thức vô cảm khác đều có những tác dụng không mong muốn và rủi ro riêng; mức độ rủi ro phụ thuộc vào phương pháp, sức khỏe của người bệnh, loại phẫu thuật và những yếu tố liên quan khác.
Bản thân hút mỡ cũng có các nguy cơ phẫu thuật riêng, trong đó ASPS liệt kê cả rủi ro liên quan đến vô cảm. Vì vậy, không nên đánh giá “an toàn hay nguy hiểm” chỉ dựa trên việc sử dụng gây tê hay gây mê.
Điều quan trọng là tình trạng sức khỏe được đánh giá trước, phương pháp được lựa chọn phù hợp và người bệnh được theo dõi trong suốt quá trình thực hiện.
Trước khi lựa chọn gây tê hay gây mê, cần đánh giá những gì?
Trước phẫu thuật, ê-kíp cần biết các bệnh đang điều trị, thuốc và thực phẩm bổ sung đang sử dụng, tiền sử dị ứng, những lần phẫu thuật hoặc gây mê trước đây và các vấn đề sức khỏe có thể ảnh hưởng đến kế hoạch vô cảm.
Tùy những thông tin này và phạm vi phẫu thuật, bác sĩ có thể chỉ định thêm kiểm tra. Vì vậy, việc hút mỡ bụng có cần xét nghiệm không không thể được tách khỏi kế hoạch phẫu thuật và vô cảm của từng người.
Nếu được gây tê, người bệnh có hoàn toàn tỉnh táo không?
Không nhất thiết.
Nếu chỉ sử dụng gây tê tại chỗ hoặc vùng, người bệnh có thể vẫn tỉnh. Nhưng nếu phối hợp thuốc an thần đường tĩnh mạch, mức độ tỉnh táo có thể thay đổi từ thư giãn, buồn ngủ đến an thần sâu tùy kế hoạch.
Vì vậy, cách diễn đạt đơn giản “gây tê = tỉnh hoàn toàn, gây mê = ngủ hoàn toàn” không phản ánh hết các lựa chọn có thể được sử dụng.
Có cần nhịn ăn trước khi hút mỡ không?
Điều này phụ thuộc vào phương pháp vô cảm và hướng dẫn của ê-kíp. Người bệnh không nên tự áp dụng một mốc nhịn ăn chung cho mọi trường hợp.
Phần chuẩn bị trước khi hút mỡ bụng cần được thực hiện đúng hướng dẫn về ăn uống, thuốc và thời gian có mặt tại cơ sở áp dụng cho chính ca phẫu thuật của mình.
Người bệnh có thể yêu cầu gây tê hoặc gây mê theo ý muốn không?
Người bệnh hoàn toàn có thể trao đổi mong muốn, lo lắng và những trải nghiệm trước đây với ê-kíp điều trị. Tuy nhiên, phương pháp cuối cùng không nên được chọn chỉ theo sở thích.
Bác sĩ phẫu thuật và người phụ trách vô cảm cần cân nhắc loại thủ thuật, sức khỏe, phạm vi can thiệp và các yếu tố chuyên môn khác. Nếu một lựa chọn không phù hợp với kế hoạch phẫu thuật hoặc tình trạng sức khỏe, ê-kíp cần giải thích lý do và trao đổi phương án khác.
ASA cũng xem mong muốn của người bệnh là một yếu tố có thể được cân nhắc cùng với loại thủ thuật và sức khỏe, thay vì tách khỏi các yếu tố chuyên môn.
Bạn chưa rõ trường hợp của mình sẽ sử dụng phương pháp vô cảm nào?
Sau khi đánh giá sức khỏe và kế hoạch hút mỡ, bác sĩ có thể trao đổi với bạn về phương án phù hợp, cách chuẩn bị và những điều cần lưu ý trước ngày thực hiện.
Lưu ý: Không tự yêu cầu thay đổi phương pháp vô cảm hoặc hướng dẫn nhịn ăn/thuốc trước phẫu thuật chỉ dựa trên thông tin chung. Kế hoạch cần được xác định từ tình trạng sức khỏe và thủ thuật cụ thể.
Nguồn chuyên môn tham khảo: Mayo Clinic; American Society of Plastic Surgeons (ASPS); American Society of Anesthesiologists (ASA).
Gây tê hay gây mê cần được lựa chọn theo từng ca hút mỡ
Hút mỡ bụng không mặc định phải gây mê toàn thân. Tùy phạm vi phẫu thuật và tình trạng sức khỏe, kế hoạch có thể sử dụng gây tê tại chỗ hoặc vùng, thuốc an thần, gây mê toàn thân hoặc sự kết hợp phù hợp.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải là phương pháp nào “tốt hơn” trong mọi trường hợp, mà là phương án nào phù hợp với ca phẫu thuật cụ thể và được chuẩn bị, theo dõi đúng cách.
Người bệnh nên hiểu rõ mình sẽ được sử dụng hình thức vô cảm nào, mức độ tỉnh táo dự kiến ra sao và cần chuẩn bị gì trước khi đồng ý thực hiện.
